Tản mạn về sự cần thiết của văn chương thử nghiệm

0


NGUYỄN HÀN CHUNG

Có thể nói rằng văn chương thử nghiệm nói chung và thơ ca nói riêng là điều kiện tối cần thiết để dẫn nhập thơ đi vào xu hướng thẩm mỹ mới trong trường thưởng thức nghệ thuật. Không một nhà thơ thành danh nào có thể bỏ qua con đường này mà trở thành chói sáng trong lịch sử văn học trong lúc đại bộ phận độc giả cả người sáng tác đều bị chi phối bởi xu hướng thẩm mỹ quen thuộc của văn chương truyền thống. Đi ra khỏi môi trường này chẳng những không được hưởng ứng mà còn bị cho là sai lạc thậm chí tâm thần, hoang tưởng. Vì thế những thử nghiệm ban đầu thường bị đả phá, tiêu diệt từ trong trứng nước. 
Trong phạm vi bài viết này tôi chỉ đi vào những đặc trưng của thử nghiệm thơ để chúng ta cùng bàn luận bước đi không mấy dễ dàng của các cây bút trẻ dấn thân vào trường thử nghiệm bị các nhà thơ đi trước thẳng tay bài xích tiêu hủy sự hưng phấn của các bạn trẻ là có biểu hiện cực đoan phủ định các hình thức nghệ thuật các nguyên tắc thẩm mỹ cơ bản của văn chương truyền thống .

Đọc thơ thử nghiệm đòi hỏi độc giả phải có sự thấu tỏ lòng yêu thích sự phôi thai hình thành của sáng tạo. Các nhà thơ thử nghiệm rất sợ rằng mình thực nghiệm một điều đã cũ mà tưởng rằng mới mẻ nên đôi lúc lắp ráp các từ ngữ, hình ảnh, chi tiết tưởng chừng như rối rắm, vô nghĩa .Trong thơ họ cấu trúc câu, nhịp vận âm sắc có vẻ như mơ hồ khó hiểu đòi hỏi người đọc phải kiên nhẫn theo dõi đọc đi đọc lại nhiều lần. Một điều thường tạo phản cảm cho người đọc trong thơ thử nghiệm là ngôn ngữ thơ không diễn đạt chính xác không làm cho người đọc cảm thấy thú vị bởi vần điệu du dương nhưng khi họ đã tiếp nhận thẩm mỹ họ sẽ bị thuyết phục bởi tính sáng tạo nghịch dị miêu tả thế giới một cách hàm súc trong cái mớ ngỡ như hỗn độn kia.
Ngôn ngữ trong thơ thử nghiệm phức tạp đa dạng, quái chiêu chứ không như ngôn ngữ trong thơ truyền thống vì vậy tác giả viết thơ thử nghiệm đã phải chọn ngay từ đầu sự hướng tới đối tượng của tác phẩm mình vì vậy đối tượng thưởng thức bị thu hẹp bởi thơ thử nghiệm tách ra khỏi ngôn ngữ thông thường của thực tại, mỗi từ ngữ, câu đều có tính độc lập nội tại chuyển tải một thông điệp riêng khác nhau nhưng tất cả đều tập trung hướng tới một đối tượng nhất định.

Nói chung các nhà phê bình văn học hãy cho thơ thử nghiệm một mảnh đất sống nhưng các nhà thơ thử nghiệm thơ phải rành rẽ kỹ thuật của văn chương truyền thống làm thế nào trộn lẫn với nhau để vừa sáng tạo cái mới vừa thỏa mãn nhu cầu thẩm mỹ của số nhiều hơn.Hy vọng rằng lúc ban đầu thơ của các nhà thơ thử nghiệm có thể gây ít nhiều bực bội, phản cảm nhưng đọc sâu đọc nhiều hơn sẽ khám phá ra những điều không ngờ tới. Ở Hoa Kỳ các nhà văn các giáo sư tạo cơ hội nhiều hơn cho các tác giả dòng văn học này bằng việc thử nghiệm ở một nhóm sáng tác nhỏ, nếu khả quan họ sẽ đưa ra cộng đồng lớn hơn tránh sự đối chọi quyết liệt đào thải lẫn nhau giữa cũ và mới.

Sugar Hill Mar 12.2019

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here